In dit gedeelte wordt een aantal van de factoren die de productiviteit bepalen en die helpen bij het voorkomen van klachten besproken. Met name de fysieke factoren komen aan bod.
Kijkafstand: dient minimaal 60 cm, maar liever meer dan 60 cm, te bedragen. De kijkafstand wordt bepaald door de tekenhoogte waarbij de kijkafstand 150 maal de tekenhoogte is (een tekenhoogte van 4 mm komt dus overeen met een kijkafstand van 60 cm).
| Tip |
| Stel in Word of in Excel, middels de in- en uitzoom functie, de weergave van het document zo in dat u het gehele scherm benut. Daardoor worden de tekens op het scherm groter weergegeven. |
Een relatief grote kijkafstand is voor de ogen minder belastend, omdat de ogen niet zo sterk hoeven te accommoderen, voorwaarde is wel dat de tekens op het scherm evenredig groter worden (Owens and Wolf Kelly 1987). De tekens op het scherm kunnen soms worden vergroot, zo kent Word een in- en uitzoom functie waarmee de weergave van het actieve document vergroot dan wel kan worden verkleind. Grotere tekens worden sneller gelezen dan kleine (Tullis et al, 1995), kleine tekens op het scherm verlagen dus de productiviteit. (Jaschinski-Kruza, 1988).
Kijkhoek: het volledige beeldscherm moet zich bevinden in een gebied 10-20° beneden ooghoogte.
| Zelftest |
| Houd een document op armlengte en op ooghoogte voor het lichaam en breng het daarna zo dicht bij het oog totdat de tekst wazig wordt. Als u nu het document, bij een gelijke kijkafstand en hoofdpositie, naar beneden beweegt, merkt u dat de tekst weer leesbaar wordt. Dit komt omdat het oog bij een lagere positie van de tekst beter kan accommoderen. |
Bij deze monitorpositie kunnen de ogen beter accommoderen
* (Ripple, 1952) en convergeren
** (Krimsky, 1948), en neemt de algehele belasting voor de ogen af (Tyrell and Leibowitz, 1990, Tsubota and Nakamori, 1993). Daarnaast leidt deze monitorpositie tot minder ongemak en klachten aan de nek (Kumar 1994; McKinnon 1994, Marcus 2002), terwijl het niet leidt tot een statische belasting van de nekspieren (Turville et all, 1998). En niet onbelangrijk: de productiviteit is tegelijkertijd zo?n 10% hoger (Sommerich et al., 1998).
***
Inkijkhoek: het beeldscherm moet zó ver achterover worden gekanteld, dat de bovenkant van het beeldscherm zich iets verder van de ogen bevindt dan de onderkant van het beeldscherm.
Wanneer u een tijdschrift vasthoudt, zult u waarschijnlijk merken dat u de bovenkant verder van u af beweegt dan de onderkant, wanneer u het tijdschrift steeds meer naar u toe kantelt zult u merken dat dit steeds minder comfortabel wordt. Eigenlijk is de hele wereld zo ingericht dat het bovenste deel zich verder van ons bevindt dan het onderste deel. ons visuele systeem is hierop ontworpen en functioneert op die manier het beste. Het naar voren kantelen van de monitor of de documenten die u moet lezen leidt dan ook tot afname van comfort en grotere belasting van het visuele systeem, de ogen (Ankrum and Nemeth, 1996).****
Resolutie en grootte beeldscherm: De beeldschermfrequentie (alleen bij CRT monitoren van toepassing) moet minimaal 85 Hz bedragen (Ziefle, 2001). Het is aan te bevelen om de resolutie in te stellen op de voor die monitor meest geschikte resolutie, meestal is dit voor: 15? 1024x768, voor 17/19? 1280x1024 en voor 20/23? 1600x1200. De pixelgrootte bij een 15? en 19? is gunstiger dan die van een 17? monitor, daarom is een 19? monitor te verkiezen boven een 17?.
De pixels van een 15? en 19? monitor zijn groter dan die van een 17? monitor (respectievelijk 0,29 mm en 0,264 mm). Kleinere pixels leiden ertoe dat ook de tekens op het scherm kleiner zijn, dit is, zoals hiervoor reeds aangegeven, voor de ogen meer belastend. Sommige laptops staan ingesteld op een extra hoge resolutie werken (bij 15? > 1024x768 en bij 17? > 1280x1024), dit is niet aan te bevelen omdat de tekens op het scherm dan erg klein worden. Platte beeldschermen (TFT/LCD) hebben een veel betere resolutie en zijn minder gevoelig voor lichtinval dan de conventionele beeldschermen (CRT). Daardoor wordt de leessnelheid met 10-30% verhoogd (Ziefle, 2001). Een hoge resolutie van het beeldscherm leidt tot scherpere tekens op het scherm en daarmee tot een hogere leessnelheid (Wright, 1999).
Positionering documenten: de documenten moeten in lijn met de monitor en het toetsenbord worden geplaatst en bij lezen en schrijven moet een licht hellend werkvlak worden gebruikt.
Wanneer er wordt gelezen, of er worden gegevens ingevoerd in de computer (data-entry) dan dienen dezelfde aspecten in acht te worden genomen als genoemd bij kijkhoek, inkijkhoek en kijkafstand. Een hellend werkvlak vermindert de buiging van de nek (Dul 1992) en draagt daarmee bij aan het voorkomen van klachten.
| * | Accommoderen = de lens van het oog wijzigen overeenkomstig de afstand waarop men ziet, ?scherp stellen?. |
| ** | Convergeren = Zich naar één punt richten. In dit geval de ogen naar binnen draaien om te voorkomen dat je dubbel ziet.
|
| *** | De proefpersoon moest een kolom met referenties aan de rechterzijde van het scherm vergelijken met een kolom aan de linkerzijde en de verschillen corrigeren, het aantal referenties dat werd aangepast was de maat voor de productiviteit. |
| **** | M.n. bij slechte verlichting in combinatie met CRT monitoren (conventionele monitoren) kan het achteroverkantelen van het scherm lichtreflecties op het scherm veroorzaken. In die gevallen is het beter om het scherm wat hoger te plaatsen, zodat het beeldscherm minder ver achterover hoeft te worden gekanteld. |
